Mijn klanten waren nog maar net binnen toen de vraag kwam. Niet letterlijk, maar wel duidelijk genoeg. Hoe werkt zoiets eigenlijk, een erotische duoshoot? Moet je poseren alsof je intiem bent, of gebeurt er echt iets voor de camera? Het is een vraag die veel mensen bezighoudt. Niet zo vreemd ook. De meeste mensen hebben nog nooit een erotische fotoshoot meegemaakt en baseren hun verwachtingen op wat ze in films, tijdschriften of op internet hebben gezien. Daardoor ontstaat vaak het idee dat een fotograaf voortdurend aanwijzingen geeft en dat alles wat op de foto gebeurt zorgvuldig wordt geënsceneerd. Voor artistiek naakt werkt dat natuurlijk ook uitstekend. Voor een erotische duoshoot net zo vaak niet. Intimiteit laat zich maar beperkt regisseren. Zodra mensen bewust bezig zijn met hun houding, hun gezichtsuitdrukking of de vraag of ze wel sexy genoeg overkomen, verdwijnt vaak precies datgene wat een foto interessant maakt.
Dat betekent niet dat een erotische shoot een vrijblijvende situatie wordt waarin iedereen maar doet waar hij zin in heeft. Juist het tegenovergestelde is waar. Iedere shoot begint met een intake waarin uitgebreid wordt besproken wat wel en niet gefotografeerd wordt, waar de grenzen liggen en wat het doel van de shoot is. Die afspraken vormen het fundament onder de hele sessie. Niet alleen voor mij als fotograaf, maar ook voor de mensen voor mijn camera. Iedereen weet vooraf waar hij aan toe is. Bovendien geldt er tijdens iedere shoot een eenvoudige regel: wanneer iemand zijn hand opsteekt, stopt alles onmiddellijk. Geen discussie, geen uitleg, geen overtuigingspogingen. Even pauzeren, ademhalen en bespreken wat er nodig is. Dat geldt voor een model, een klant, een partner en net zo goed voor mij als fotograaf. De mogelijkheid om op elk moment te stoppen is geen noodrem voor noodgevallen, maar een essentieel onderdeel van een veilige werkwijze.
Naaktfotografie bij Your Naked Skin. Wat houdt dat in?
Bij veel erotische duoshots kiezen stellen ervoor om niet te doen alsof, maar gewoon zichzelf te zijn. Mijn ervaring is dat dat de sterkste beelden oplevert. Niet omdat seks op zichzelf zo bijzonder is om te fotograferen, maar omdat de emoties daaromheen echt zijn. Veel lichamelijke reacties bij seks kun je ook niet zo makkelijk poseren. De blikken, de spanning, de manier waarop twee mensen reageren wanneer ze vergeten dat er een camera aanwezig is. Daarom werk ik bewust op afstand en pas ik mijn apparatuur daarop aan. Mijn doel is niet om onderdeel te worden van wat er gebeurt, maar juist om zo veel mogelijk naar de achtergrond te verdwijnen. Hoe minder mensen met mij bezig zijn, hoe groter de kans dat ze zichzelf worden. Faken levert meestal wel de nodige lachsalvo's op, maar zelden goede foto's. Tegelijkertijd blijft één regel altijd overeind: toestemming en respect zijn niet onderhandelbaar. Grensoverschrijdend gedrag leidt tot onmiddellijke beëindiging van de shoot. Altijd. Ook wanneer de mensen voor mijn camera een relatie hebben, getrouwd zijn of al twintig jaar samen zijn. Ik ben geen relatietherapeut en geen scheidsrechter. Zodra ik zie dat iemand onder druk wordt gezet, zich zichtbaar ongemakkelijk voelt of dat vooraf gemaakte afspraken niet worden gerespecteerd, gaat de camera uit en stopt de sessie.
Dat laatste is meteen het grootste verschil tussen het vastleggen van seks en het maken van een goede erotische foto. Een technische registratie van seksuele handelingen kan vrijwel iedereen maken. Een camera richten en afdrukken is niet zo ingewikkeld. De uitdaging zit in het vastleggen van de verbinding tussen twee mensen zonder die verbinding te verstoren. Daarvoor moeten mensen zich veilig voelen. Ze moeten weten dat hun grenzen worden gerespecteerd, dat ze op elk moment kunnen stoppen en dat de fotograaf zijn rol begrijpt. Pas wanneer dat vertrouwen aanwezig is, ontstaat er ruimte voor authenticiteit. En juist die authenticiteit is uiteindelijk veel interessanter dan welke seksuele handeling dan ook. Een goede erotische foto laat niet alleen zien wat er gebeurde, maar vooral wat twee mensen op dat moment voor elkaar voelden.
En dan is er nog de vraag die bijna niemand rechtstreeks stelt, maar waarvan ik zeker weet dat veel mensen hem hebben. Raakt een fotograaf eigenlijk niet opgewonden wanneer er vlak voor zijn neus een stel seks heeft?
Ik heb dit nog nooit eerder gedaan!
Ik zal het maar meteen opbiechten: ik ben net een mens. Natuurlijk begrijp ik waar die vraag vandaan komt. Als buitenstaander lijkt het misschien onmogelijk om daar volledig professioneel onder te blijven. Toch is de werkelijkheid een stuk minder spannend dan mensen zich voorstellen. Wie mij ooit tijdens een shoot heeft bezig gezien, weet dat ook. Terwijl de mensen voor mijn camera met elkaar bezig zijn, ben ik bezig met heel andere dingen. Ik zoek naar een beter standpunt. Ik kijk naar storende elementen in de achtergrond. Ik let op schaduwen die verkeerd vallen. Ik probeer te voorspellen waar iemand zich over een seconde bevindt zodat ik daar alvast kan staan zonder de situatie te verstoren. Mijn hoofd zit vol met composities, brandpuntsafstanden, licht en timing. Seks is op dat moment niet waar mijn aandacht naartoe gaat.
Dat komt ook doordat ik een verantwoordelijkheid voel tegenover de mensen die voor mijn camera staan. Een erotische shoot vraagt lef. Veel lef. Mensen laten zich letterlijk en figuurlijk bloot zien. Ze vertrouwen erop dat ik daar zorgvuldig mee omga en dat ik beelden maak die de kwetsbaarheid van dat moment recht doen. Dat vertrouwen schept voor mij een verplichting. Het lef dat mensen tonen moet beloond worden met goede foto's. Niet met een fotograaf die zich laat afleiden door wat er voor zijn lens gebeurt. Terwijl een stel bezig is met elkaar, ben ik bezig met mijn werk. Misschien wel meer dan tijdens welke andere shoot dan ook, omdat juist hier de momenten die ertoe doen vaak binnen een fractie van een seconde verschijnen en weer verdwijnen.
Juist daarom draait professionaliteit niet om het ontkennen dat fotografen ook gewone mensen zijn. Professionaliteit betekent dat je begrijpt wat je rol is en dat je die rol serieus neemt. Mijn taak is niet om deel uit te maken van wat er gebeurt. Mijn taak is om het zo goed mogelijk vast te leggen zonder het te verstoren. Wanneer een stel aan het einde van een shoot zegt dat ze na een tijdje vergeten waren dat ik er überhaupt nog was, beschouw ik dat als een van de mooiste complimenten die ik kan krijgen. Want meestal zijn juist op dat moment de beste foto's ontstaan.